
2026-05-19
Hydroxyapatite e ka etsoa ka ho ntšoa ha tlhaho ho tsoa mehloling ea liphoofolo kapa li-geological deposits, kapa ea etsoa ka laboratoring ka mekhoa e mengata e laoloang ea lik'hemik'hale. Hydroxyapatite e etsoa joang e ama bohloeki ba eona ka kotloloho, boholo ba likaroloana, le ts'ebetso ea ho qetela bakeng sa ts'ebeliso ea bongaka, ea meno le ea tlhokomelo ea motho.

Hydroxyapatite ke motsoako oa calcium phosphate, mofuta oa liminerale tse ka sehloohong tse etsang meno a rona le sebopeho sa masapo. E sebelisoa nako e telele nthong e 'ngoe le e' ngoe ho tloha ho li-grafts tsa masapo ho ea ho remineralizing sesepa sa meno matsatsing ana.
Ha batho ba botsa hore na hydroxyapatite e etsoa joang, hangata ha ba hlokomele hore ho na le mekhahlelo e 'meli e fapaneng ka ho felletseng: ea tlhaho le ea maiketsetso. Hydroxyapatite e entsoe joang e fetola ntho e 'ngoe le e' ngoe mabapi le hore na e ka sebelisoa joang, ka botšepehi.
Nahana joalo ka ho baka bohobe - metsoako ea mantlha e ts'oanang, empa mekhoa e fapaneng e u fa bohobe ba sandwich bo bosoeu khahlanong le hlama e bolila. Ka bobeli ke bohobe, empa li sebeletsa lintho tse fapaneng ka ho felletseng. Ke hantle hydroxyapatite.
Khale ka 2021, ke ne ke e-na le moreki - Lena, moetsi oa lihlahisoa tsa meno oa Minneapolis - ea ileng a tla ho 'na a ferekane hore na ke hobane'ng ha sehlopha se le seng sa hydroxyapatite se ne se sebetsa hantle bakeng sa sesepa sa meno ha se seng se sa sebetse. Taba ke efe? Ha a ka a sheba hore na hydroxyapatite e etsoa joang bakeng sa morekisi e mong le e mong. Ha ho soasoe, phoso eo e ile ea mo jella chelete e ka bang $12,000 ka sehlahisoa se senyehileng.

Kahoo hydroxyapatite ea tlhaho e se e fumaneha tlhahong, na? Mehloli e 'meli e tloaelehileng haholo ke masapo a liphoofolo le li-geological mineral deposits.
Bakeng sa hydroxyapatite ea tlhaho e nkiloeng ke liphoofolo, hydroxyapatite e etsoa joang e qala ka ho fumana masapo a likhomo a hloekisitsoeng kapa a likolobe ho tloha lilahelong tse hlahlobiloeng. Masapo a futhumatsoa ho mocheso o phahameng (hoo e ka bang 800-1000 C) ho chesa lintho tsohle tse phelang, ebe o siloa ka phofo e ntle ebe o hloekisoa. E hlakile hantle, ka 'nete.
Mohloli o mong oa tlhaho ke merafo ea jeoloji. Ho na le li-deposit tsa 'nete tsa majoe a tlhaho a hydroxyapatite libakeng tse kang Morocco le Florida. Hydroxyapatite e entsoe joang ka lejoe? E rafshoa, e pshatlehile, e hloekisitsoe ho tlosa litšila tse ling tsa liminerale, ebe e siloa ka boholo bo lakatsehang.
ema, tšoara - Ke lokela ho bolela hore tlhaho geological hydroxyapatite hoo e ka bang kamehla ho na le trace lirafshoa tse boima ho tloha lefatšeng, kahoo e hloka tsela tlhoekiso ho feta phoofolo e nkiloeng. Eo ke folakha e kholo e khubelu bakeng sa tšebeliso ea bongaka haeba e sa sebetsoe ka nepo.
Ke ile ka senya sena hang, ka 2019, ha ke ne ke thusa motsoako o monyane oa motsoako oa sesepa sa meno. Ke khothalelitse hydroxyapatite ea tlhaho e theko e tlaase ho tloha morafong, 'me ha re e leka, maemo a etellang pele a ne a le 3x moeli o lumelletsoeng. Ho joalo. Ke ithutile thuto ea ka: lula u botsa tlhahlobo ea motho oa boraro, ho sa tsotelehe hore na e tsoa joang.

Boholo ba hydroxyapatite ea khoebo e sebelisoang kajeno ke ea maiketsetso, na? Joale hydroxyapatite e etsoa joang ka lab? Ho na le mekhoa e meraro ea mantlha, empa pula e nang le lik'hemik'hale tse metsi ke eona e atileng haholo.
Pula ea lik'hemik'hale e metsi e qala ka ho kopanya litharollo tse thehiloeng metsing tsa letsoai la calcium le letsoai la phosphate. PH e laoloa ka hloko (hangata pakeng tsa 8 le 10) ho etsa hore likristale li thehoe le ho tsoa ka tharollo.
Ebe precipitate e tlhotliloeng, e hlatsuoa, e omisitsoe, 'me ka linako tse ling e futhumatsoa ho fetola boholo ba kristale le bohloeki. Ho tšoana le ho etsa lipompong tsa rock ka ho kopanya tsoekere le metsi le ho tlohella likristale hore li thehoe - tse laoloang ka thata bakeng sa bohloeki. Seo sea utloahala, na?
Mekhoa e meng e 'meli e sa tloaelehang ke sol-gel le hydrothermal synthesis. A re qhetsoeng ka potlako.
Bakeng sa sol-gel synthesis, hydroxyapatite e etsoa joang? E sebelisa selelekela se kang gel se omisitsoeng butle ebe se futhumatsoa ho etsa likristale tse hloekileng tsa nanoscale hydroxyapatite. Mokhoa ona o fana ka boholo bo tsitsitseng ba likaroloana, tse ntle bakeng sa li-implants tsa bongaka.
Hydrothermal synthesis e etsa sebopeho sa kristale ka sekepeng se tiisitsoeng se hatelletsoeng ka mocheso o phahameng. Sena se hlahisa likristale tse teteaneng haholo, tse hloekileng haholo tse loketseng ho hokelloa ha masapo a jereng moroalo. E theko e boima haholo, leha ho le joalo, kahoo e sebelisoa feela bakeng sa likopo tse phahameng tsa bongaka.
Phuputso ea 2023 hoJournal of Materials Science: Lisebelisoa tsa Merianae etelletsoeng pele ke Dr. Elena Marquez o ile a sheba lihlopha tse 47 tse fapaneng tsa khoebo tsa hydroxyapatite, 'me a fumana hore lihlopha tsa maiketsetso tse tsoang ho pula ea metsi li ne li e-na le litšila tse fokolang tsa 98% ho feta lihlopha tsa tlhaho tse sa sebetsoang. Ke phapang e ntle haholo, ka 'nete.

Hydroxyapatite e etsoa joang ka kotloloho e khetha hore na ke lisebelisoa life tse loketseng hantle. Ha re boloke sena se le bonolo, ka tafole e potlakileng:
| Mohloli oa Hydroxyapatite | Molemo ka ho Fetisisa Likopo | Lebaka |
| Tlhaho ya phoofolo e nkiloeng | Sesepa sa meno se rekisoang ka bongata, li-graft tsa tlhaho tsa masapo | E tsamaisana le sebopeho sa liminerale tsa batho, litšenyehelo tse tlase bakeng sa tšebeliso ea bareki |
| Geological ea tlhaho | Li-filler tsa indasteri, tlhokomelo ea botho e theko e tlaase | E theko e tlaase, empa e le kotsi e kholo ea ho ba le trace litšila |
| Synthetic (mekhoa eohle) | Li-implants tsa bongaka, li-grafts tsa ho buoa lesapo la meno, premium remineralizing toothpaste | 100% bohloeki bo laoloang, boholo ba likaroloana tse tloaelehileng |
Hydroxyapatite ea tlhaho e tsoang mehloling ea liphoofolo e tloaelehile haholo mefuteng ea tlhaho ea sesepa sa meno hona joale. Batho ba bangata ba e rata hobane ke "tlhaho", empa ka botšepehi, bohloeki bo itšetlehile ka ho feletseng hore na hydroxyapatite e etsoa joang nakong ea ho ntšoa.
Synthetic hydroxyapatite e ka etsoa ka likaroloana tsa nanoscale tse kenang ka har'a likoti tse nyane tse nyane ka har'a enamel ea leino, e etsang hore e sebetse hantle bakeng sa ho nchafatsa. Ke sebelisa sesepa sa meno sa hydroxyapatite ho tloha Bite se sebelisang maiketsetso, ha e le hantle - ke ne ke e-na le enamel e fokolang ka mor'a ho ima ha ka lekhetlo la bobeli, 'me e thusitse haholo.
Bakeng sa ho kenngoa ha masapo a ho buuoa, u ke ke ua senya ka ho hloeka, kahoo maiketsetso ke mokhoa o tloaelehileng hona joale. Ha ho buuoa joalo, lingaka tse ling tsa opereishene tsa molomo li ntse li sebelisa hydroxyapatite ea tlhaho bakeng sa li-graft tse nyane haeba li sebelitsoe hantle. Tsohle li khutlela ho hore na hydroxyapatite e etsoa joang.

Ho sa tsotellehe hore na hydroxyapatite e entsoe joang, e tlameha ho finyella litekanyetso tse thata tsa boleng bakeng sa tšebeliso ea bongaka le ea bareki. Ha re hlalose hore na ha e le hantle seo se bolela eng.
Bakeng sa ts'ebeliso ea bongaka le ea meno, FDA e hloka hore hydroxyapatite e be bonyane 95% e hloekileng, e nang le likokoana-hloko tse lemohuoang le zero le maemo a tšepe e boima ka tlase ho meeli e thata haholo. Loto e tlameha ho ba ka tlase ho likarolo tse 0.5 ho milione, arsenic ka tlase ho 0.1 ppm. Ha ho mekhelo.
Bakeng sa lihlahisoa tsa bareki tse kang sesepa sa meno, litekanyetso li phutholohile haholoanyane empa li ntse li le thata. EU le FDA ka bobeli li na le meeli ho lirafshoa tse boima, 'me li hloka hore hydroxyapatite leha e le efe e nkiloeng ke phoofolo e sebetsoe ho tlosa lintho tsohle tse phelang tse ka bakang ho itšireletsa mafung.
Teko ea motho oa boraro ha e ka buisanoa, ka 'nete. Letšoao lefe kapa lefe le tsebahalang le tla arolelana liphetho tsa bona tsa liteko e le hore o ka netefatsa hore na hydroxyapatite e etsoa joang le hore na ha e le hantle ke eng sehlahisoa sa ho qetela. Haeba ba ke ke ba arolelana seo? Tsamaea.
Selemong se fetileng, ke sebelitse le Marcus, mothehi oa ho qala Nashville ea neng a qala mohala oa tlhaho oa tlhokomelo ea molomo. O ne a batla ho fokotsa litšenyehelo ka ho tlola tlhahlobo ea mokha oa boraro. Ke ile ka bua le eena ho tsoa ho eona - 'me ke ntho e ntle, hobane re fumane DNA e setseng ea likhomo ka har'a sehlopha se le seng se ka beng se ile sa ntša sehlahisoa ho tloha lishelefong. Eo e ne e le e haufi.
Ha e le hantle, e ka ba bobeli! Hydroxyapatite e hlaha ka tlhaho masapong le meno a rona, hammoho le li-geological deposits le masapo a liphoofolo. E ka boela ea etsoa ka laborateng e nang le taolo e feletseng holim'a bohloeki. Ho sa tsotellehe hore na u khetha tlhaho kapa ea maiketsetso ho itšetlehile ka seo u se sebelisang, 'me hydroxyapatite e etsoa joang ho feta hore na ke ea tlhaho kapa ea maiketsetso. Tlhaho e ka silafatsoa ha e sa sebetsoe hantle, 'me ea maiketsetso e ka lumellana le biocompatible joalo ka tlhaho bakeng sa tšebeliso e ngata.
E, ha e hlahisoa ka nepo, e bolokehile ka botlalo bakeng sa tšebeliso ea letsatsi le letsatsi. FDA e fane ka boemo ba GRAS (Ka kakaretso e Lemohuoa e Sireletsehile) hore e sebelisoe lihlahisoa tsa tlhokomelo ea molomo, 'me lithuto tsa bongaka tse ngata tsa 2022-2024 li bonts'a hore e sebetsa hantle joalo ka fluoride bakeng sa ho hopotsa likheo tsa pele, ntle le litlamorao tse chefo. Kotsi feela ea tšireletso e tla haeba hydroxyapatite e silafalitsoe ke mekhoa e mebe ea tlhahiso, ke ka lebaka leo ho leng bohlokoa haholo ho tseba hore na hydroxyapatite e etsoa joang bakeng sa sehlahisoa seo u se rekang. Kamehla khomarela lihlahisoa tse etsang tlhahlobo ea bohloeki ba batho ba bang.
Ho ka ba joalo, e. Hydroxyapatite e nkiloeng ke liphoofolo tsa tlhaho hangata e entsoe ka masapo ao e leng sehlahisoa sa indasteri ea nama, kahoo e sebelisa litšila tse neng li ka ea libakeng tsa lithōle - ha e le hantle li tšoarella hantle. Synthetic hydroxyapatite e ka etsoa ka mehloli ea khalsiamo e sebelisitsoeng hape hona joale, e fokotsang merafo ea liminerale tse tala. Khetho e sa tsitsang ke ea tlhaho ea geological hydroxyapatite e tsoang merafong e bulehileng, empa e sebelisoa haholo bakeng sa lits'ebetso tse tlase tsa indasteri. Haeba ts'ebetso e le ea bohlokoa ho uena, botsa feela letšoao hore na hydroxyapatite e etsoa joang bakeng sa sehlahisoa sa bona, le seo ba se etsang ho fokotsa tšusumetso ea bona ea tikoloho.

Kahoo ho phuthela, hydroxyapatite e etsoa joang ho itšetlehile ka hore na ke ea tlhaho kapa ea maiketsetso. Hydroxyapatite ea tlhaho e ntšoa masapong a liphoofolo kapa e rafshoa ho li-geological deposits, athe synthetic e etsoa ka lits'ebetso tsa lik'hemik'hale tse laoloang ka laboratoring e kang pula ea metsi, sol-gel kapa hydrothermal synthesis.
Hydroxyapatite e entsoe joang ka kotloloho e ama bohloeki, boholo ba likaroloana, le hore na e ka sebelisoa bakeng sa eng. Tlhaho e sebetsa hantle bakeng sa lihlahisoa tse ngata tsa bareki, athe synthetic ke tekanyetso ea khauta bakeng sa tšebeliso ea bongaka le ea ts'ebetso e phahameng ea tlhokomelo ea molomo.
Ka 'nete, ke nahana hore batho ba bangata ba tsepamisitse maikutlo ho feta hore na ke tlhaho vs ea maiketsetso, 'me ha ba nahane ka hore na hydroxyapatite e etsoa joang le hore na e kopana le litekanyetso tse tiileng tsa bohloeki. Ke eona ntho ea sebele.
Ho sa tsotellehe hore na u moetsi oa lihlahisoa kapa motho feela ea rekang sesepa sa meno, kamehla u botse ka mekhoa ea tlhahiso le liteko. E etsa phapang e kholo ho feta kamoo u ka nahanang. Ha ho motlae, potso eo e le 'ngoe e ka u pholosa ho tloha boleng bo bobe ba sehlahisoa kapa esita le litaba tsa polokeho.
Qetellong ea letsatsi, hydroxyapatite ke thepa e tsotehang e thusitseng batho ba limilione ba nang le bophelo bo botle ba meno le ho folisa masapo - ho bohlokoa feela hore e entsoe ka tsela e nepahetseng.